Kritisch tekenen en de kracht van grafische journalistiek

Door: Ingrid Woudwijk

Na het plenaire gedeelte volgenden er in de middag vier verschillende workshops: Kritisch Tekenen, Edit this Post: Collaborative Publishing, Podcasten, en Videokritiek. Ik was aanwezig bij de workshop Kritisch Tekenen gegeven door Eva Hilhorst. Hilhorst is docent bij de Hogeschool voor de Kunsten Utrecht. Daarnaast heeft ze ook het internationale platform Drawing the Times opgezet, een platform voor grafische journalistiek. Op dit platform worden visuele non-fictie verhalen verteld. Hilhorst wil haar lezers overtuigen van het belang van visuele geletterdheid. Het visuele is namelijk universeel en het kan een belangrijke rol spelen in het verbinden van mensen. De verhalen op het platform gaan vaak over achtergronden bij het nieuws, maar ook over sociale kwesties.

Hilhorst is voor De Correspondent gastcorrespondent in de categorie Getekende Journalistiek. In het artikel ‘Wat je wel met een strip en niet met een artikel kunt vertellen‘ presenteert ze de conclusies van haar onderzoek naar een antwoord op de vraag of je door middel van tekeningen betere journalistiek kunt bedrijven. Alles waar je over kunt schrijven, kan je ook over tekenen, vindt Hilhorst. Je kunt namelijk door middel van tekeningen heel veel inzichtelijk maken. De kracht van een tekening is vaak het persoonlijke handschrift van de tekenaar, die kan er gevoelswaarde en zijn of haar eigen persoonlijkheid in overbrengen. Bij geschreven tekst is taal altijd iets wat tussen de schrijver en de lezer zit, een codering. Bij het tekenen kan je juist de directe boodschap overbrengen, vindt Hilhorst. Tekeningen roepen daarbij veel associaties op, terwijl een foto vaak een registratie van de werkelijkheid is die eerder herinneringen oproept. In het artikel van De Correspondent laat ze ook zien dat we onszelf vaak met tekende personen kunnen identificeren. Een tekening kan ook een directere impact hebben, omdat je niet volledig hoeft te zijn en je daardoor kan toespitsen op een moment. Tekenen is ook een trager medium, en de tekenaar kan dus doordachte keuzes maken en de blik van de lezer sturen. In technische zin is tekenen is erg verschillend van radio, maar er zijn ook overeenkomsten. Met tekeningen kun je details tekenen die niet iets betekenen maar wel onderdeel van de context zijn. Dat is hetzelfde met achtergrondgeluiden op de radio. Deze geluiden worden niet per se benoemd en hoeven ook niks te betekenen, maar het geeft wel de context. Willekeurige dingen worden vaak niet opgeschreven omdat ze er niet toe doen, maar bij tekenen is het juist de versiering.

Tijdens de workshop zijn we zelf ook aan de slag gegaan. We kregen een foto te zien en moesten onze associaties vertalen in tekeningen (dat is best moeilijk als je niet kan tekenen). De foto liet een kamer zien die totaal overhoop gehaald was. Er lagen overal kleren op de grond, er zat een dikke scheur in een matras en de tafel lag op de kop ergens in de kamer. Ook was de muur beschadigd en een kast was zichtbaar overhoop gehaald. Eén grote ravage dus. Wat zijn dan de associaties die dit bij je oproept en hoe vertaal je dat daarna naar papier?

27167948472_1ef17b77d1_k

Na ijverig geteken, kregen we het echte verhaal achter de foto te horen. Deze foto genaamd The Destroyed Room van Jeff Wall was namelijk totaal in scéne gezet. Nadat we wat meer over Walls en zijn werk hadden gezien, kregen we een nieuwe opdracht. We moesten opnieuw onze associaties bij het beeld tekenen, maar nu nadat we meer over de totstandkoming van het beeld wisten. Zet je dan je gedachten om in beeld, of tekenen je vanuit een tekst? Het was heel interessant om kennis te maken met deze – voor mij nieuwe – manier van kunstkritiek en wat de verschillen zijn met andere vormen van kunstkritiek.

Tags: , , ,

Share